ฟาเพื่อ Design Thinking ในวันที่ไม่มีงบจ้างที่ปรึกษา

ฟาเพื่อ Design Thinking ในวันที่ไม่มีงบจ้างที่ปรึกษา

ในยุคที่องค์กรต่าง ๆ ต้องการปรับตัวให้รวดเร็ว รวมถึงต้องการนวัตกรรมที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้จริง การนำกระบวนการ Design Thinking มาใช้กลายเป็นทางเลือกสำคัญที่หลายองค์กรไม่ควรมองข้าม อย่างไรก็ดี การจ้างที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อนำทางกระบวนการนี้อาจกลายเป็นอุปสรรคทางงบประมาณ โดยเฉพาะกับองค์กรขนาดเล็กหรือโครงการที่มีงบจำกัด ดังนั้น แนวทางการทำ Facilitation (ฟา) เพื่อสนับสนุน Design Thinking ด้วยตนเองในวันที่ไม่มีงบจ้างที่ปรึกษาจึงเป็นสิ่งจำเป็นและสามารถทำได้จริง

—

นิยามและความหมายของ Facilitation ใน Design Thinking

Facilitation หรือการเป็นกระบวนกร คือการดูแลจัดการกระบวนการสนทนา การโต้ตอบ และกิจกรรมของกลุ่ม เพื่อให้เป้าหมายของการประชุมหรือเวิร์กช็อปสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี ไม่ว่าจะเป็นการแลกเปลี่ยนความคิด การแก้ปัญหา หรือการตัดสินใจร่วมกัน

ในบริบทของ Design Thinking ซึ่งเป็นกระบวนการแก้ปัญหาแบบมุ่งเน้นผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง (Human-Centered) กระบวนกรจะทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานช่วยให้ทีมทำความเข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้ง ร่วมกันสร้างแนวคิดใหม่ ๆ ทดลองต้นแบบ และให้ข้อเสนอแนะซึ่งกันและกันอย่างมีประสิทธิภาพ

—

ความเข้าใจในการนำ Facilitation มาใช้กับ Design Thinking

Design Thinking ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่
1. Empathize ทำความเข้าใจผู้ใช้และปัญหา
2. Define กำหนดปัญหาอย่างชัดเจน
3. Ideate ระดมความคิดสร้างสรรค์
4. Prototype สร้างต้นแบบเพื่อทดลอง
5. Test ทดสอบและเก็บข้อมูลนำไปปรับปรุง

ในแต่ละขั้นตอน กระบวนกรจะช่วยกำกับให้ทีมมีทิศทางที่ถูกต้องและเป็นกลาง สร้างบรรยากาศที่เปิดกว้าง ลดข้อจำกัดด้านความคิด และส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมกัน การ Facilitate ที่ดีจึงต้องอาศัยทักษะเช่น การตั้งคำถามเปิด (open-ended questions) การฟังอย่างตั้งใจ การสังเกตพฤติกรรม และการปรับตัวให้เหมาะสมกับสถานการณ์

—

การใช้งาน Facilitation เพื่อ Design Thinking โดยไม่พึ่งที่ปรึกษาภายนอก

เมื่อไม่มีงบประมาณเพียงพอสำหรับการจ้างที่ปรึกษา กระบวนกรภายในทีม หรือบุคคลที่ได้รับมอบหมาย สามารถรับบทบาท Facilitation ในเวิร์กช็อป Design Thinking ด้วยตนเองผ่านขั้นตอนดังนี้

– เตรียมตัวล่วงหน้า
ศึกษากระบวนการ Design Thinking และกิจกรรมแต่ละขั้นตอนให้เข้าใจ
เตรียมเครื่องมือและวัสดุ เช่น กระดาษโพสต์อิท ปากกา แผ่นกระดาน รวมถึงเทมเพลตในการทำแบบจำลอง

– กำหนดเป้าหมายและกรอบเวลาอย่างชัดเจน
เริ่มต้นเวิร์กช็อปด้วยการสร้างความเข้าใจตรงกันเกี่ยวกับวัตถุประสงค์
จัดสรรเวลาสำหรับแต่ละกิจกรรมและพักเบรกอย่างเหมาะสม

– ส่งเสริมการมีส่วนร่วม
สร้างบรรยากาศที่ปลอดภัยและเป็นมิตรเปิดโอกาสให้ทุกคนแบ่งปันความคิดเห็น
ใช้เทคนิคกระตุ้นความคิด เช่น Brainstorming, Mind Mapping และ The 6 Thinking Hats

– สังเกตและปรับกระบวนการตามสถานการณ์
หากพบว่ากิจกรรมใดช้าเกินไป หรือสมาชิกทีมไม่เข้าใจ ให้ปรับเปลี่ยนวิธีนำเสนอหรือวิธีการทำงานให้เหมาะสม

– รวบรวมและสรุปผล
บันทึกประเด็นสำคัญ ข้อเสนอแนะ และไอเดียที่เกิดขึ้น
นำเสนอผลลัพธ์ในรูปแบบง่าย ๆ เพื่อวางแผนขั้นตอนถัดไป

—

การประยุกต์ใช้ Facilitation Design Thinking ในโอกาสต่าง ๆ

1. การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่
Facilitation ช่วยทีมเข้าใจความต้องการลูกค้าอย่างลึกซึ้ง สร้างต้นแบบและรวบรวม Feedback ได้รวดเร็ว ลดความเสี่ยงจากการพัฒนาที่ไม่ตรงเป้า

2. แก้ไขปัญหาภายในองค์กร
ช่วยให้ทีมค้นหารากของปัญหา และร่วมกันหาแนวทางแก้ไขที่เหมาะสมผ่านการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์

3. การวางแผนกลยุทธ์ หรือการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร
Facilitation ช่วยดึงศักยภาพของทุกภาคส่วนมาร่วมออกแบบทิศทางใหม่ที่ทุกคนภาคภูมิใจและพร้อมร่วมลงมือทำ

4. การพัฒนาโครงการสังคมหรือชุมชน
กระบวนการ Design Thinking ที่ผ่าน Facilitation จะช่วยให้แผนงานตอบโจทย์ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายได้จริง และได้รับการหนุนหลังอย่างกว้างขวาง

—

บทสรุป

แม้ว่าการจ้างที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญจะเป็นทางเลือกที่ช่วยเร่งกระบวนการ Design Thinking ให้เกิดผลได้รวดเร็ว แต่การนำ Facilitation มาใช้ภายในองค์กรเองก็เป็นทางเลือกที่คุ้มค่าและสามารถทำได้ด้วยการเตรียมการที่ดีและทักษะที่เหมาะสม ทั้งนี้ยังช่วยสร้างความเข้มแข็งและความเป็นเจ้าของในทีม ปลูกฝังวัฒนธรรมการคิดเชิงออกแบบและนวัตกรรมอย่างยั่งยืนโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง

การเป็นกระบวนกรที่ดี คือต้องมีความมั่นใจ เข้าใจบริบท และรู้จักกระบวนการ Design Thinking อย่างถ่องแท้ พร้อมทั้งเรียนรู้และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ทุกเวิร์กช็อปที่นำทาง ไม่ว่าจะลำพังหรือมีที่ปรึกษาช่วยเหลือ สามารถขับเคลื่อนความคิดสร้างสรรค์และแก้ปัญหาได้สำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้ได้อย่างแท้จริง

—

หมายเหตุ: การฝึกฝนทักษะ Facilitation และ Design Thinking ด้วยตนเอง สามารถใช้ทรัพยากรออนไลน์ฟรี บทความ วิดีโอ และเครื่องมือมากมาย เป็นแหล่งเรียนรู้เพื่อเพิ่มศักยภาพอย่างไม่รู้จบ

บทความนี้เขียนโดย Facilitator ที่ได้รับการรับรองจาก IAF (International Association of Facilitators)